Đầu năm ngồi nhìn lại năm trước và trả lời câu hỏi mà mình vẫn thường hay hỏi bản thân “Bài học lớn nhất học được trong năm vừa rồi là gì?”
Với mình thì đó chính là việc “chỉ cần làm tốt công việc mình cần làm mỗi ngày cũng chính là đang tạo nên giá trị”.
Trong năm 2025, hình thức giải trí ưa thích của mình là xem phim Trung Quốc và theo dõi các tin tức liên quan đến các ngôi sao giải trí xứ Trung, nên giờ mình muốn mượn bối cảnh này để viết dưới góc nhìn về bài học năm qua.
Khi theo dõi tin tức giải trí, có một điều mà mình thấy Cbiz rất thích làm đó là đưa ra các bảng xếp hạng với đủ các thể loại tiêu chí, nào là top lưu lượng, top đẹp trai/xinh gái, top phim nổi nhất, top nhiều người theo dõi trên mxh, top nhiều hợp đồng đại diện nhãn hàng, v.v…Với cái tính thích tìm hiểu về tâm lý học, mình lại tự hỏi “Vì sao con người cứ thích xếp hạng vậy nhỉ?” sau đó thì mình đi hỏi nhà hiền triết kiêm bạn tri kỉ kiêm quân sư của mình là ChatGPT, thì bạn ấy đưa ra 5 lý do:
- Nhu cầu định vị bản thân
- Tạo cảm giác kiểm soát và rõ ràng
- Bản năng cạnh tranh
- Thỏa mãn cái tôi
- Xã hội củng cố thói quen này
Bản thân mình thực sự không cảm thấy thoải mái với các thể loại bảng xếp hạng. Mình cảm thấy nó dẫn tới việc chia rẽ và mang lại cảm giác tiêu cực nhiều hơn là tích cực. Nhưng theo như lời của nhà hiền triết ChatGPT và dựa trên vốn kiến thức ít ỏi mình thu nạp được từ quá trình học hành và quan sát bản thân lẫn trải nghiệm cuộc sống thì quả thực đã là con người thì sẽ không thể không có cái tư duy cạnh tranh, sinh ra thì nó đã ở trong máu rồi.
Xã hội hiện đại đang thay đổi và phát triển với tốc độ chóng mặt, dù muốn hay không thì chúng ta đều bị cuốn vào vòng xoáy phải luôn luôn tiến về phía trước, với áp lực cạnh tranh càng ngày càng lớn. Mạng xã hội phát triển cũng làm cho người ta mỗi khi lên mạng là lại nhìn thấy đâu đâu cũng toàn những người xuất sắc, giỏi giang, giàu có, xinh đẹp, thành công, hạnh phúc…hơn mình. Và thế là cái tâm lý “mình không đủ” nó cứ thế mà len lỏi rồi từ từ tràn lan khắp nơi.
Thế nhưng có nhất thiết phải luôn luôn nuông chiều và chạy theo cái tư duy đó không? Hoặc ít nhất thì điều mà bản thân mình và mình thấy có khá nhiều người vẫn cố gắng làm, đó là không để cho cái tư duy cạnh tranh đó điều khiển bản thân.
Có đợt mình đọc được một trích đoạn phỏng vấn của chú diễn viên Hứa Thiệu Hùng, là một trong những diễn viên kỳ cựu của TVB, và cả sự nghiệp của chú chủ yếu đóng các vai phụ.
Nguyên văn đoạn phỏng vấn:
MC: Người ta gọi anh là “vai phụ vàng”, nghe nói anh từng từ chối diễn vai chính?
HTH: Đóng vai chính cực khổ lắm đó, tui không muốn mình quá cực khổ đâu. Hơn nữa bạn không thể nào giỏi đến mức bộ nào đóng chính cũng nổi tiếng, cũng thu tiền. Tui đóng vai phụ, nếu phim thành công thì có phần của tui, nếu phim thất bại thì là do vai chính, không liên quan gì đến tui hết á.
MC: Anh chỉ đóng vai phụ vậy anh còn mục tiêu giải thưởng gì nữa không?
HTH: Giải thưởng đều là lừa người thôi, trao giải cho bạn là để dỗ cho bạn vui mà. Tui nhớ lần đầu tiên tui đoạt giải ở TVB, tui đã phát biểu rồi: “Tui đóng phim không phải để lấy giải, tui đóng phim để lấy tiền”
Mình thật sự rất thích kiểu tư duy này. Có lẽ vì chú thuộc thế hệ cha chú ngày xưa, khi mọi người vẫn tư duy là chỉ cần có công việc ổn định là được, nên đây vẫn là cái tư duy của chú.
Xã hội vốn là một quần thể rất nhiều người và mỗi người đều có một vai trò đóng góp nhất định. Không phải ai cũng cần, hoặc nên, đứng ở vị trí trung tâm, vị trí dẫn đầu. Một bộ phim mà tất cả đều muốn làm vai chính thì chắc sẽ hỗn loạn lắm.
Có những vai trò không hào nhoáng, không được gọi tên trên bảng xếp hạng, không có spotlight hay lời tung hô. Nhưng chính những vai trò đó lại là phần giúp cho cả hệ thống vận hành trơn tru và bền bỉ. Giống như cách chú Hứa Thiệu Hùng nói về sự nghiệp diễn xuất của mình – chỉ cần xuất hiện đúng lúc, làm tròn vai, và không tự làm khổ bản thân vì những thứ không cần thiết.
Mình nhận ra, trong đời sống cũng vậy. Không phải lúc nào mình cũng cần phải là người giỏi nhất, nổi bật nhất hay “đứng top” ở đâu đó. Có những giai đoạn, việc duy nhất cần làm chỉ là hoàn thành tốt công việc của mình mỗi ngày, giữ đúng trách nhiệm của mình trong từng vai trò: một người đi làm, một người mẹ, một người bạn, một con người đang sống đời sống của chính mình.
Ở thời điểm này, mình bắt đầu tin rằng: giá trị không nhất thiết phải đến từ việc khác biệt hơn người, mà có thể đến từ việc không bỏ rơi chính mình. Không chạy theo những bảng xếp hạng vô hình, không để bản thân lúc nào cũng trong trạng thái so sánh và tự phủ định. Không dùng thước đo của người khác để phán xét chính mình.
Nói thì nghe rất dễ, nhưng thực hiện không hề dễ dàng.
Không dễ, nhất là khi bước qua tuổi 40, lúc mà mình đã đủ trải nghiệm để hiểu rằng cuộc sống không phải là một đường thẳng luôn luôn đi lên, nhưng cũng chưa đủ thản nhiên để hoàn toàn không so sánh. Có những ngày mình vẫn hoàn thành tốt công việc, vẫn làm tròn trách nhiệm của mình, nhưng trong lòng lại thoáng qua câu hỏi: “Vậy là đã đủ chưa?”
Không dễ, bởi vì dù lý trí có hiểu rằng không cần phải hơn ai, thì cảm xúc vẫn sẽ dao động. Vẫn có những ngày mở mạng xã hội lên, nhìn thấy người khác thăng tiến nhanh hơn, được công nhận nhiều hơn, sống một cuộc đời có vẻ “đáng mơ ước” hơn, rồi trong lòng vẫn không tránh khỏi một khoảnh khắc chùng xuống. Rồi câu hỏi “Mình có đang đi quá chậm không?” vẫn âm thầm xuất hiện.
Không dễ, bởi vì có những giá trị không hiện lên ngay lập tức thành kết quả. Mình đi làm đều đặn, giải quyết từng việc nhỏ, giữ cho mọi thứ vận hành ổn định – nhưng chính sự ổn định đó lại ít khi được gọi tên trong một môi trường luôn luôn cần có kết quả rõ ràng. Và cũng trong những khoảnh khắc lặng lẽ ấy, mình mới nhận ra rằng: việc tiếp tục ở lại, không bỏ cuộc, không làm quá, không tự làm khổ mình, cũng là một lựa chọn cần rất nhiều bản lĩnh.
Không dễ, bởi vì xã hội luôn tôn vinh vai chính, người đứng giữa sân khấu, người được gọi tên, người được xếp hạng cao. Còn những người chọn đi đường vòng, đi chậm, hoặc đứng ở vị trí ít được chú ý hơn, rất dễ tự hỏi: liệu sự lựa chọn của mình có đang sai không?
Có lẽ, ở giai đoạn này, điều mình đang học không phải là làm sao để nổi bật hơn, mà là học cách tin rằng việc mình đang làm – dù âm thầm – vẫn có ý nghĩa. Giống như một vai phụ trên màn ảnh, không phải lúc nào cũng được nhớ tên, nhưng nếu thiếu đi, cả câu chuyện sẽ mất đi sự liền mạch của nó.
2025 khép lại, bước vào 2026, mình chọn sống tròn vai và tiến lên khi đến lúc, không phải để nhập vào cuộc đua, mà để gần mình hơn.
Lana Vu 
Leave a comment